O czym jest ‘Mechaniczna pomarańcza’? Kultowa książka, którą Stanley Kubrick przeniósł na ekran
Cenzurowana za brutalność, a dziś to wielki klasyk. Film przebił książkę? Dostał 4 nominacje do Oscara
Katarzyna Świderek27 sierpnia 2026, 20:16
Ta powieść z 1962 roku wywoływała kontrowersje, podlegała cenzurze i trafiła na listę najlepszych książek wszech czasów. Dziewięć lat po premierze doczekała się głośnej ekranizacji. Film zdobył cztery nominacje do Oscara i przyniósł tej historii jeszcze większy rozgłos.
Dodaj nas do ulubionych źródeł w Google
Brutalna fabuła, wymyślony slang i pytania o wolną wolę sprawiły, że “Mechaniczna pomarańcza” Anthony’ego Burgessa wyróżniała się na tle innych dzieł. Autor opowiedział historię młodego przestępcy, którego zachowanie władze próbują zmienić za pomocą eksperymentalnej metody. Po książkę sięgnął później Stanley Kubrick i przeniósł tę kontrowersyjną opowieść na ekran.
Zobacz wideo”Ziemia jest niebieska jak pomarańcza”. Przejmująca opowieść o rodzinie mieszkającej na I linii frontu w Donbasie
Anthony Burgess stworzył własny slang w “Mechanicznej pomarańczy”. Nadsat stał się znakiem rozpoznawczym powieści
“Mechaniczna pomarańcza” została wydana w 1962 roku. Anthony Burgess zdecydował się na nietypowy eksperyment językowy. Stworzył slang nazywany nadsat, który łączy potoczny angielski z zapożyczeniami z języka rosyjskiego. Bohaterowie posługują się nim w rozmowach, dzięki czemu przedstawiony świat zyskał własny charakter. Nadsat stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów powieści Anthony’ego Burgessa. Książka zwracała uwagę również tematyką. Burgess opisał przemoc, przestępczość młodych ludzi, karę oraz próbę kontrolowania zachowania człowieka. Ze względu na brutalne treści powieść wzbudzała kontrowersje i podlegała cenzurze. Z czasem zaczęła jednak zajmować ważne miejsce w kulturze, a jej historia była przenoszona także na scenę. Magazyn “Time” umieścił “Mechaniczną pomarańczę” na swojej liście stu najlepszych powieści wszech czasów.
Alex przewodzi grupie młodych przestępców. Aresztowanie całkowicie zmienia jego sytuację
Głównym bohaterem “Mechanicznej pomarańczy” jest Alex. Młody mężczyzna stoi na czele grupy rówieśników, z którymi dopuszcza się brutalnych czynów. Napadają na przypadkowe osoby, kradną i stosują przemoc. W końcu Alex zostaje zatrzymany i musi ponieść konsekwencje swojego postępowania. Po aresztowaniu bohater zostaje poddany eksperymentalnej terapii, która ma wyeliminować jego skłonność do agresji. Metoda polega na wielokrotnym pokazywaniu mu obrazów brutalności przy jednoczesnym wywoływaniu silnych reakcji fizycznych. Terapia sprawia, że przemoc zaczyna powodować u Alexa tak silną reakcję, że nie jest on w stanie świadomie jej wybrać. Bohater zostaje pozbawiony możliwości działania w określony sposób. Fabuła prowadzi w ten sposób do konfliktu między wolną wolą człowieka a kontrolą narzuconą mu przez społeczeństwo.
Stanley Kubrick przeniósł historię na ekran. Malcolm McDowell zagrał głównego bohatera
Filmowa “Mechaniczna pomarańcza” powstała w 1971 roku, dziewięć lat po wydaniu książki. Za reżyserię odpowiadał Stanley Kubrick. Zdjęcia realizowano w Londynie i przylegających do niego hrabstwach. W postać Alexa wcielił się Malcolm McDowell, który zagrał centralną postać całej historii. W filmie pojawiło się także kilku aktorów odgrywających ważne dla fabuły role. Warren Clarke wystąpił jako Dim, a James Marcus jako Georgie, czyli kompani Alexa. Patrick Magee zagrał Franka Alexandra, natomiast Adrienne Corri wcieliła się w panią Alexander. W obsadzie znalazł się również Michael Bates jako naczelny strażnik Barnes. Dzięki temu ekranizacja przedstawiła zarówno przestępcze otoczenie głównego bohatera, jak i osoby, z którymi spotyka się on później.
Ekranizacja zdobyła cztery nominacje do Oscara. “Mechaniczna pomarańcza” wzbudzała kontrowersje także poza Wielką Brytanią
Film Stanleya Kubricka spotkał się z dużym zainteresowaniem branży. “Mechaniczna pomarańcza” otrzymała cztery nominacje do Oscara, w tym za najlepszy film oraz najlepszą reżyserię. Produkcję nominowano również do nagród BAFTA i Złotych Globów. Kontrowersje związane z historią nie ograniczały się jednak do książki. Film również wzbudzał emocje ze względu na sposób przedstawienia brutalności. W Polsce w okresie komunizmu obraz był objęty cenzurą i nie funkcjonował w oficjalnym obiegu aż do upadku systemu. Powieść i jej ekranizacja pokazały tę samą historię za pomocą innych środków, ale w obu przypadkach w centrum pozostaje pytanie o granice ingerencji w zachowanie człowieka.
- powieść
- książki
- film
- <img src="https://bi.im-g.pl/im/cb/75/1f/z32987595H.jpg" alt='Stallone o przemijaniu. "Nie mam już zbyt wiele czasu. Jestem w…”‘ loading=”lazy”>
Stallone o przemijaniu. “Nie mam już zbyt wiele czasu. Jestem w…” - <img src="https://bi.im-g.pl/im/26/aa/1e/z32154662H.jpg" alt="Nowy Bond coraz bliżej. To będzie jeden z tych sześciu aktorów” loading=”lazy”>
Nowy Bond coraz bliżej. To będzie jeden z tych sześciu aktorów - <img src="https://bi.im-g.pl/im/a7/75/1f/z32987815H.jpg" alt='Serial Netfliksa podbił świat w dobę. “To coś więcej niż kryminał”‘ loading=”lazy”>
Serial Netfliksa podbił świat w dobę. “To coś więcej niż kryminał” 
10 książek, które każdy powinien znać. Od dekad mówi o nich cały świat
Kinowy hit pokonał nawet “Spider-Mana”. W 23 krajach padł rekord
- 20:16
Książka trafiła pod cenzurę. Ekranizacja dostała 4 nominacje do Oscara - 17:14
Frycz ostatni raz na “największej scenie”. “Wyjątkowe miejsce w sercu” - 15:13
Polak z nagrodą w Toronto. Statuetkę odbierze też Seth Rogen - 15:11
Ekspresowa kartkówka z historii świata. Zasługujesz na piątkę, czy będziesz musiał wrócić do książek? - 12:00
Szybka Piątka. Dziś króluje historia, astronomia i kultura. 80% z was nie zgarnie maksa!
Source: kultura.gazeta.pl
