28 października obchodzimy Międzynarodowy Dzień Animacji (Na zdjęciu ilustracyjnym plakat „ Królewny Śnieżki i siedmiu krasnoludków” z 1937 r., fot. Shutterstock/PAP/Photoshot)
Data nie jest przypadkowa. 28 października 1892 roku francuski wynalazca Émile Reynaud zaprezentował w Paryżu spektakl swojego Théâtre Optique. Pokazywał na ekranie krótkie, kolorowe historie wprawione w ruch – wydarzenie uznawane za pierwszą publiczną projekcję animowanych obrazów. Międzynarodowy Dzień Animacji ustanowiło w 2002 roku Międzynarodowe Stowarzyszenie Filmu Animowanego ASIFA.
Sztuka, w której wszystko może ożyć
Istotą animacji jest stworzenie złudzenia ruchu przez szybkie wyświetlanie kolejnych, nieznacznie różniących się obrazów. Twórcy wykorzystują do tego różne techniki: rysunek, lalki i plastelinę w animacji poklatkowej, wycinanki, zdjęcia, a dziś przede wszystkim grafikę komputerową 2D i 3D.
W historii kina animowanego przełomowe były m.in. rozwój animacji rysunkowej, udźwiękowienie filmów, wprowadzenie koloru oraz cyfrowa rewolucja. Za jeden z pierwszych filmów animowanych rysowanych na taśmie uznaje się francuską „Fantasmagorię” Émile’a Cohla z 1908 roku.
Z kolei „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków” z 1937 roku Walta Disneya udowodniła, że pełnometrażowa animacja może odnieść światowy sukces artystyczny i komercyjny.
Dzisiaj w animacji spotykają się odmienne tradycje: hollywoodzkie studia, japońskie anime, europejskie kino autorskie i niezależne produkcje z całego świata. Filmy tworzone tą metodą mogą być familijne, komediowe, eksperymentalne, dokumentalne albo skierowane wyłącznie do widzów dorosłych.
Najsławniejsze filmy animowane świata
Nie ma jednego obiektywnego zestawienia najważniejszych tytułów. Są jednak produkcje, które zmieniły historię kina, wyznaczyły nowe standardy techniczne albo zdobyły popularność daleko poza krajem powstania.
Film Disneya jest uznawany za pierwszy pełnometrażowy film animowany wykonany w technice rysunkowej, który odniósł olbrzymi sukces kinowy. Stał się punktem odniesienia dla całej późniejszej animacji familijnej. W 1989 roku trafił do amerykańskiego National Film Registry – zbioru filmów uznanych za ważne dla kultury, historii lub estetyki Stanów Zjednoczonych.
Historia Simby należy do największych przebojów klasycznej animacji Disneya. Film zapisał się w pamięci widzów dzięki muzyce Eltona Johna i Tima Rice’a, w tym piosence „Can You Feel the Love Tonight”, a także rozmachowi inscenizacji. Do dziś pozostaje jednym z symboli animacji lat 90.
Pierwszy pełnometrażowy film w całości stworzony komputerowo. Produkcja Pixara, opowiadająca o przygodach Chudego i Buzza Astrala, otworzyła nowy rozdział w dziejach kina animowanego. Pokazała, że technologia 3D może służyć nie tylko efektowi wizualnemu, ale przede wszystkim opowiadaniu historii o przyjaźni, zazdrości i przemijaniu.
Zielony ogr stał się bohaterem animacji, która z dystansem odniosła się do klasycznych baśniowych schematów. „Shrek” był pierwszym laureatem Oscara w kategorii najlepszego pełnometrażowego filmu animowanego. Nagrodę tę Akademia Filmowa przyznała po raz pierwszy za filmy z 2001 roku.
Dzieło Hayao Miyazakiego ze Studia Ghibli to jeden z najbardziej cenionych filmów anime w historii. Opowieść o dziewczynce Chihiro, która trafia do niezwykłego świata duchów, zachwyciła widzów wyobraźnią, detalem i wieloznacznością. Film zdobył Oscara dla najlepszego pełnometrażowego filmu animowanego, jako pierwszy tytuł nieanglojęzyczny w tej kategorii.
Japoński film Katsuhiro Ōtomo, oparty na mandze jego autorstwa, stał się światowym symbolem dojrzałego anime science fiction. Wizja futurystycznego Neo-Tokio miała ogromny wpływ na kino, komiksy, gry i kulturę popularną. „Akira” pokazała międzynarodowej publiczności, że animacja może opowiadać brutalne i skomplikowane historie polityczne.
Film Pixara prawie bez słów opowiada o samotnym robocie sprzątającym Ziemię opuszczoną przez ludzi. To połączenie familijnej opowieści z ekologiczną przestrogą i historią miłosną. Produkcja zdobyła Oscara dla najlepszego filmu animowanego.
Czarno-biała animacja Marjane Satrapi i Vincenta Paronnauda, oparta na autobiograficznym komiksie Satrapi, przedstawia dorastanie w Iranie w czasie rewolucji islamskiej. To przykład animacji autorskiej, która w bezpośredni i osobisty sposób podejmuje temat historii, represji i emigracji.
Film o Milesie Moralesie odświeżył sposób myślenia o animacji superbohaterskiej. Twórcy połączyli komputerową grafikę z estetyką komiksu: widocznymi punktami rastra, dynamicznymi napisami i celowo „rysunkowym” ruchem. Produkcja zdobyła Oscara i zapoczątkowała nową serię filmową.
Izraelski film Ari Folmana łączy animację z formą dokumentalną. Reżyser rekonstruuje wspomnienia związane z wojną libańską z 1982 roku i masakrą w obozach Sabra i Szatila. To jeden z najważniejszych przykładów wykorzystania animacji do opowiadania o traumie oraz pamięci zbiorowej.
Belgijsko-francusko-łotewska produkcja, która opowiada o losach kota w świecie dotkniętym przez katastrofę naturalną. Futrzasty samotnik, by przeżyć, musi nauczyć się współpracować z innymi zwierzętami.
Animacja nie zna jednego wieku odbiorcy
Współczesne kino animowane coraz rzadziej daje się zamknąć w kategorii „film dla dzieci”. Z jednej strony powstają widowiskowe produkcje familijne, z drugiej – obrazy artystyczne i dokumentalne, podejmujące trudne tematy społeczne czy historyczne.
Source: www.rmf24.pl
