Marta Korycka14 września 2026, 09:46
W części rzymskokatolickiej cmentarza przy ul. Lipowej w Lublinie znajduje się nagrobek rodziny Minclów. To Jan Nepomucen Mincel był pierwowzorem jednego z bohaterów “Lalki” Bolesława Prusa.
Dodaj nas do ulubionych źródeł w Google
“Najbardziej znanym z rodziny Minclów jest oczywiście Jan Nepomucen Mincel (Johann Nepomuk Münzel), który urodził się 1 marca 1795 r. w Ober-Preschkau (Horni Prysk), w północnych Czechach. Pamięć po nim przetrwała do dzisiaj m.in. z powodu uwiecznienia jego postaci przez Bolesława Prusa na kartach ‘Lalki”. Pisarz najprawdopodobniej znał osobiście Mincla” – pisał Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków w 2022 roku, chwaląc się zakończeniem prac, które miały na celu odrestaurowanie pomnika.
Zobacz wideoKażdy ma prawo do swojej “Lalki”. Czy powrót Kondrata i “efekt Kuleszy” przyciągną do kin miliony?
Kim był pierwowzór bohatera “Lalki”?
Trzeba przyznać, że odrestaurowanie nagrobka było już potrzebne. Tak wyglądał pomnik rodziny przed rozpoczęciem prac. Fragmenty były odłupane, w wielu miejscach powstały zacieki, a napisy były już prawie nieczytelne. Elementy, które miały charakter dekoracyjny, porosły glony i mech. Jak zauważa konserwator zabytków, czuwający nad renowacją, w dolnej części nagrobka zauważalne były zasolenia i osłabienie warstw powierzchniowych kamienia.
Także część poświęcona konkretnie kupcowi, który zainspirował Prusa do stworzenia drugoplanowej postaci Jana Mincla, była zniszczona (zdjęcie poniżej). W “Lalce” Bolesław Prus opisał Warszawę u schyłku XIX w., w tym sklep niemieckiego kupca (Mincel od 1821 roku podpisywał się po polsku). Jak zauważa Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, jako wzór posłużyła dobrze znana pisarzowi kamienica przy ulicy Krakowskie Przedmieście 6 w Lublinie (obecnie nr 12). To w niej Mincel mieszkał i handlował artykułami galanteryjno-korzennymi, zatrudniając 2-3 subiektów.
“B. Prus o kupcu napisał ‘(…) Sklep Mincla znałem od dawna, ponieważ ojciec wysyłał mnie do niego po papier, a ciotka po mydło. Zawsze biegłem tam z radosną ciekawością, ażeby napatrzeć się wiszącym za szybami zabawkom. (…) Wnętrze sklepu wyglądało jak duża piwnica, której końca nigdy nie mogłem dojrzeć z powodu ciemności. (…). Właścicielem sklepu był Jan Mincel, starzec z rumianą twarzą i kosmykiem siwych włosów pod brodą. W każdej porze dnia siedział on pod oknem na fotelu obitym skórą, ubrany w niebieski barchanowy kaftan, biały fartuch i takąż szlafmycę. (…) On także, dla uciechy przechodniów ulicznych, od czasu do czasu pociągał za sznurek skaczącego w oknie kozaka i on wreszcie, co mi się najmniej podobało, za rozmaite przestępstwa karcił nas jedną z pęka dyscyplin (…)” – przypomina konserwator.
W “Lalce” przeczytać można: “Właścicielem sklepu był Jan Mincel, starzec z rumianą twarzą i kosmykiem siwych włosów pod brodą. W każdej porze dnia siedział on pod oknem na fotelu obitym skórą, ubrany w niebieski barchanowy kaftan, biały fartuch i takąż szlafmycę. Przed nim na stole leżała wielka księga, w której notował dochód, a tuż nad jego głową wisiał pęk dyscyplin, przeznaczonych głównie na sprzedaż. Starzec odbierał pieniądze, zdawał gościom resztę, pisał w księdze, niekiedy drzemał, lecz pomimo tylu zajęć, z niepojętą uwagą czuwał nad biegiem handlu w całym sklepie“.
Jan Mincel był człowiekiem zamożnym, od 1819 roku należał do Zgromadzenia Kupców miasta Lublina, a jego firma była jedną z najbardziej znanych w Lublinie. Oprócz handlu galanterią i towarami kolonialnymi obracał także papierami wartościowymi oraz sprzedawał losy Loterii Klasycznej w Królestwie Polskim. Wspierał instytucje charytatywne, w tym m.in. Towarzystwo Dobroczynności. 12 grudnia 1826 roku stał się oficjalnie obywatelem Lublina. Urodzony w 1795 w Czechach, zmarł 29 lipca 1864 roku w swoim lubelskim domu.
Nagrobek rodziny Minclów został odnowiony. Teraz wygląda tak
W grobie, który zdobi pomnik wykonany z piaskowca, zostali pochowani także: Tekla z Fenglerów Mincel – żona kupca (1794-1840) oraz synowie Jana i Tekli – Zygmunt Mincel (1823 -1881), Feliks Mincel (1832- 1883 r.), Jan Mincel (1822- 1875 r.) i Antoni Mincel (1826-1875). Po renowacji pomnik prezentuje się tak (więcej zdjęć sprzed i po odnowieniu w galerii zdjęć na górze tekstu).
“Lalka” publikowana była najpierw w odcinkach – w latach 1887–1889 w dzienniku “Kurier Codzienny”. W 1890 po raz pierwszy została wydana w całości (w warszawskim wydawnictwie Gebethner i Wolff). W późniejszych wydaniach powieść została podzielona na dwa tomy.
W tym roku doczekamy się aż dwóch produkcji inspirowanych powieścią Prusa. Najpierw Netflix pokaże śmiałą interpretację historii Wokulskiego i Łęckiej z Tomaszem Schuchardtem i Sandrą Drzmalską w rolach głównych – tu Rzeckiego gra Dariusz Chojnacki (premiera 16 września).
30 września do kin wejdzie wierniejsza książce adaptacja z Kamilą Urzędowską w roli Izabeli Łęckiej, Marcinem Dorocińskim jako Stanisławem Wokulskim i Markiem Kondratem jako Ignacym Rzeckim. Tej premierze towarzyszy m.in. premiera wydanej przez Wydawnictwo Agora powieści Prusa ze zdjęciami z planu.
Wiśniewski solo czy z Ich Troje? Znamy stawki, różnica nie jest mała
Nie Wilhelmi miał grać Anioła. Bareja chciał innego aktora
Po “Wikingach” została pustka? Ten serial Netfliksa może ją wypełnić w jeden weekend
Historia Szpilmana trafiła na ekran, podbiła świat. Film dostał 3 Oscary- <img src="https://bi.im-g.pl/im/06/7c/1f/z33016582H.jpg" alt='Anna Seniuk nie upiększa życia. "Cała jestem zbudowana ze…”‘ loading=”lazy”>
Anna Seniuk nie upiększa życia. “Cała jestem zbudowana ze…”
- 09:46
Prus miał go znać osobiście. Był jednym z najbogatszych kupców w mieście - 08:25
Rekord wszech czasów. Żaden aktor nie zarobił takiej kwoty - 07:00
Quiz poniedziałkowy. 12 pytań, dwie odpowiedzi i ani chwili na wahanie - 17:19
Fanki aktora nachodziły go w domu. “Co pół roku musiałem robić remont” - 16:00
Quiz. Masz pamięć do imion? Do dwóch sławnych nazwisk dopasuj trzecie
Source: kultura.gazeta.pl
